Vlooien zijn niet alleen vervelend. Ze veroorzaken jeuk, huidontstekingen, allergieën en kunnen lintworm overbrengen. En als je ze eenmaal in huis hebt, zijn ze hardnekkig.
Dit artikel legt uit hoe vlooien werken, wat wel en niet helpt, en één fout die katten het leven kan kosten.
Waarschuwing vooraf: hondenvlooienmiddel kan je kat doden
Als je dit artikel maar half leest, lees dan dit stuk.
Veel vlooienmiddelen voor honden bevatten permethrine. Voor honden is dat veilig. Voor katten is het zeer giftig en vaak dodelijk.
De reden is biologisch: katten missen het leverenzym dat nodig is om permethrine af te breken. De stof stapelt zich op in hun lichaam en tast het zenuwstelsel aan. Spot-on pipetten voor honden bevatten vaak 45 tot 65% permethrine — ook een kleine hoeveelheid kan een kat ernstig ziek maken. Onbehandeld verloopt een permethrinevergiftiging meestal fataal.
Het gaat vaker mis dan je denkt, op twee manieren:
- Iemand gebruikt een hondenpipet op de kat, in de veronderstelling dat een kleiner beetje wel veilig is. Dat is het niet.
- De kat raakt vergiftigd zonder dat er iets op haar is aangebracht — door tegen een behandelde hond aan te schurken, hem te likken, of samen op dezelfde bank te liggen.
Heb je een hond én een kat? Kies dan een vlooienmiddel voor je hond zonder permethrine. Gebruik je het toch, houd hond en kat dan minimaal 72 uur gescheiden.
Signalen van vergiftiging: trillen, spiertrekkingen (vaak eerst bij oren en snorharen), kwijlen, onrust, toevallen. Klachten beginnen meestal binnen enkele uren.
Wat je direct doet: was de kat met lauw water en een milde afwasmiddeloplossing om zo veel mogelijk van de stof te verwijderen, en bel onmiddellijk je dierenarts of de dierenspoedkliniek. Wacht niet af of het vanzelf overgaat. Lukt wassen niet, ga dan meteen naar de kliniek. Er bestaat geen tegengif — de behandeling bestaat uit intensieve ondersteunende zorg, en snelheid bepaalt de afloop.
Waarom vlooienbestrijding zo vaak mislukt
De meeste mensen behandelen het dier en denken dat ze klaar zijn. Dat is precies waarom vlooien terugkomen.
De volwassen vlooien die je op je huisdier ziet zijn maar een fractie van het probleem. Het grootste deel van de populatie zit als eitjes, larven en poppen in je huis: in kieren van de vloer, in het tapijt, in de bank, en vooral in de mand van je huisdier. Behandel je alleen het dier, dan komt er uit die voorraad gewoon een nieuwe generatie.
Je moet dus altijd twee dingen tegelijk doen:
- Behandel alle huisdieren in huis — ook de kat die nooit naar buiten gaat, en ook het dier waarop je geen vlooien ziet. Eén onbehandeld dier houdt de cyclus in stand.
- Pak de omgeving aan — stofzuig grondig en vaak (ook onder meubels en langs plinten), gooi de stofzuigerzak daarna direct buiten weg, en was alle manden, dekens en kussens op minimaal 60°C.
Poppen kunnen weken tot maanden overleven voordat ze uitkomen. Verwacht dus niet dat het na één behandeling voorbij is. Volhouden is het halve werk.
Wat werkt — en wat niet
Wat werkt: middelen die je via de dierenarts krijgt, afgestemd op de diërsoort, het gewicht en de leeftijd van je dier. Dat klinkt als een dooddoener, maar het is de kern: dosering op gewicht is geen detail, en veel vrij verkrijgbare middelen zijn duidelijk minder effectief.
Wat niet werkt: vlooienbanden uit de supermarkt, vlooienpoeders, en de meeste ‘natuurlijke’ huismiddeltjes. Sommige etherische oliën (waaronder tea tree) zijn bovendien giftig voor katten. ‘Natuurlijk’ betekent niet ‘veilig’.
Ook in de winter. Onze huizen zijn verwarmd, en dat is precies het klimaat waarin de vlooiencyclus gewoon doorloopt. Vlooien zijn geen zomerprobleem in Nederland — het zijn een jaarrond probleem.
Hoe controleer je op vlooien?
Vlooien zelf zijn snel en lastig te zien. Zoek daarom naar vlooienpoep: kleine zwarte korreltjes in de vacht, vooral op de rug bij de staartbasis en in de nek.
De test: kam wat van die korreltjes op een vochtig, wit stukje keukenpapier. Lossen ze op tot roodbruine vlekjes, dan is het geen vuil maar verteerd bloed — en heb je vlooien.
Kort samengevat
- Gebruik nooit een hondenvlooienmiddel op een kat. Permethrine is voor katten vaak dodelijk.
- Heb je hond én kat? Kies een permethrinevrij middel voor de hond.
- Behandel alle dieren in huis, tegelijk.
- Behandel ook het huis: stofzuigen en wassen op 60°C.
- Vlooien zijn een jaarrond probleem, niet alleen 's zomers.
- Vraag je dierenarts om een middel dat past bij jouw dier.
Dit artikel is algemene informatie en vervangt geen diergeneeskundig advies. Twijfel je, of is je dier ziek? Neem contact op met je dierenarts.